Ýewropanyň üçünji uly egin-eşik üpjün edijisi bolan Türkiýe, hökümet çig mallary öz içine alýan dokma önümlerine salgytlary ýokarlandyrandan soň, önümçilik çykdajylarynyň ýokarlanmagy we Aziýaly bäsdeşlerinden has yzda galmak howpy bilen ýüzbe-ýüz bolýar.

Egin-eşik senagatyna gyzyklanýan taraplaryň aýtmagyna görä, täze salgytlar Türkiýäniň iň uly iş berijileriniň biri bolan we H&M, Mango, Adidas, Puma we Inditex ýaly Ýewropa brendlerini üpjün edýän pudaga basyş edýär. Olar import çykdajylarynyň ýokarlanmagy we türk önüm öndürijileriniň Bangladeş we Wýetnam ýaly bäsdeşlerine bazar paýyny ýitirmegi bilen Türkiýede işgärleriň işden çykaryljakdygy barada duýduryş berdiler.

Tehniki taýdan eksportçylar salgyt ýeňilliklerine ýüz tutup bilerler, ýöne pudagyň işgärleri bu ulgamyň gymmat we wagt talap edýändigini we köp kompaniýalar üçin iş ýüzünde işlemeýändigini aýdýarlar. Täze salgytlar girizilmezden öň hem, pudak eýýäm inflýasiýa, islegiň gowşamagy we girdeji derejesiniň peselmegi bilen göreşýärdi, sebäbi eksportçylar liranyň gymmatynyň artandygyny görýärdiler, şeýle hem Türkiýäniň inflýasiýa şertlerinde göterim derejelerini peseltmek boýunça köpýyllyk tejribesiniň netijeleri.

Türkiýäniň eksportçylary moda brendleriniň bahalaryň 20 prosente çenli ýokarlanmagyna çydap biljekdigini, ýöne bahalaryň ýokary bolmagynyň bazaryň ýitgilerine getirjekdigini aýdýarlar.

Ýewropa we ABŞ bazarlary üçin zenan eşiklerini öndürýän bir önüm öndüriji täze salgytlaryň 10 dollarlyk maýkanyň bahasyny 50 sentden köp däl derejede ýokarlandyrjakdygyny aýtdy. Ol müşderilerini ýitirmegi garaşmaýar, ýöne bu üýtgeşmeleriň Türkiýäniň eşik senagatynyň köpçülikleýin önümçilikden gymmat goşmaga geçmeginiň zerurlygyny güýçlendirýändigini aýtdy. Emma türk üpjün edijileri 3 dollarlyk maýkalar üçin Bangladeş ýa-da Wýetnam bilen bäsleşmekde berk dursalar, olar ýeňilerler.

Türkiýe geçen ýyl dokma önümlerini 10,4 milliard dollara, egin-eşik önümlerini bolsa 21,2 milliard dollara eksport etdi we bu ony dünýäde degişlilikde bäşinji we altynjy uly eksportçy etdi. Ýewropa Egin-eşik we Dokma Federasiýasynyň (Euratex) maglumatlaryna görä, ol goňşy ÝB-de ikinji uly dokma önümlerini we üçünji uly egin-eşik üpjün edijisidir.

Onuň Ýewropa bazaryndaky paýy geçen ýyl 2021-nji ýyldaky 13,8%-den 12,7%-e düşdi. Senagat maglumatlaryna görä, dokma we egin-eşik eksporty şu ýylyň oktýabr aýyna çenli 8%-den gowrak azaldy, umumy eksport bolsa deň derejede boldy.

Dokma senagatynda hasaba alnan işgärleriň sany awgust aýynda 15% azaldy. Geçen aý önümçilik pudagynyň kuwwatyndan peýdalanylyşy 71% boldy, bu bolsa umumy önümçilik pudagynyň 77% -ine deňdir we senagat resmileri köp ýüplük öndürijileriň 50% -e golaý kuwwatynda işleýändigini aýtdylar.

Lira şu ýyl öz gymmatynyň 35% -ini, bäş ýylyň içinde bolsa 80% -ini ýitirdi. Emma eksportçylar liranyň inflýasiýany has gowy görkezmek üçin has-da pese gaçmalydygyny aýdýarlar, inflýasiýa häzirki wagtda 61% -den gowrak we geçen ýyl 85% -e ýetdi.

Senagat resmileri şu ýyl dokma we tikinçilik senagatynda 170 müň iş ornunyň gysgaldylandygyny aýdýarlar. Pul syýasatynyň berkidilmegi gyzyp barýan ykdysadyýeti sowatmagy sebäpli ýylyň ahyryna çenli bu iş ornunyň 200 müňe ýetmegine garaşylýar.