Birleşen Milletler Guramasynyň Söwda we Ösüş boýunça Konferensiýasy (UNCTAD) global gämi gatnawlaryny we logistikasyny geljekki krizislere taýýarlyk görmek üçin infrastruktura we durnuklylyga maýa goýumlaryny artdyrmak arkaly üpjünçilik zynjyrynyň durnuklylygyny üpjün etmäge çagyrdy. UNCTAD şeýle hem portlary, flotlary we içerki gatnawlary pes uglerodly energiýa geçmäge çagyrýar.

UNCTAD-yň esasy neşiri bolan “Deňiz ulaglarynyň 2022-nji ýyla syn”-a görä, soňky iki ýylyň dowamyndaky üpjünçilik zynjyryndaky krizis deňiz logistika kuwwatyna bolan isleg bilen teklibiň arasyndaky deňsizlik görkezdi we bu bolsa ýük daşamak nyrhlarynyň ýokarlanmagyna, dykylmalara we global gymmatlyk zynjyrlarynda uly bökdençliklere getirdi.

Dünýäde söwda edilýän harytlaryň 80% -den gowragynyň gämileriň daşalýandygyny görkezýän maglumatlar we ösüp barýan ýurtlaryň köpüsinde has ýokary paýyň bardygyny göz öňünde tutup, üpjünçilik zynjyrlaryny bozýan, inflýasiýany güýçlendirýän we iň garyp adamlaryň durmuşyna täsir edýän şoklara garşy durnuklylygy güýçlendirmek zerurlygy ýüze çykýar. bu neşiriň hasabatynda çap edildi.

Logistika üpjünçiliginiň çynlakaýlygy, sarp ediş harytlaryna we elektron söwda üçin artýan isleg bilen birlikde, konteýnerler üçin spot ýük daşama nyrhlaryny 2021-nji ýylda pandemiýadan öňki derejesinden bäş esse ýokarlandyrýar we 2022-nji ýylyň başynda iň ýokary derejä ýetýär, bu bolsa sarp ediş nyrhlarynyň ep-esli ýokarlanmagyna sebäp bolýar. 2022-nji ýylyň ortalaryndan bäri nyrhlar pese gaçdy, ýöne dowam edýän energiýa krizisi sebäpli nebit we gaz tanker ýükleri üçin nyrhlar ýokary bolmagynda galýar.

UNCTAD ýurtlary gämi gatnawlaryna bolan islegdäki mümkin bolan üýtgeşmeleri üns bilen seljermäge, hususy pudagy çekmäge, port infrastrukturasyny we içerki aragatnaşyklary ösdürmäge we täzelemäge çagyrýar. Hasabata görä, olar şeýle hem port aragatnaşygyny güýçlendirmeli, saklama we ammar meýdanlaryny we kuwwatyny giňeltmeli, şeýle hem işçi güýjüniň we enjamlaryň ýetmezçiligini azaltmaly.

UNCTAD hasabatynda şeýle hem üpjünçilik zynjyrynyň köp bozulmalarynyň söwdany ýeňilleşdirmek arkaly, esasan hem portlarda garaşmak we resmileşdirmek wagtyny azaldýan we elektron resminamalar we tölegler arkaly resminamalary işläp düzmegi çaltlaşdyrýan sanlylaşdyrma arkaly azaldylyp bilinjekdigi aýdylýar.

Hasabatda aýdylmagyna görä, karz almak çykdajylarynyň ýokarlanmagy, ykdysady taýdan garaňky garaýyş we kadalaşdyryjy näbellilik parnik gazlarynyň zyňyndylaryny azaldýan täze gämilere maýa goýumlaryny peselder. Hasabatda aýdylmagyna görä, karz almak çykdajylarynyň ýokarlanmagy, ykdysady taýdan garaňky garaýyş we kadalaşdyryjy näbellilik parnik gazlarynyň zyňyndylaryny azaldýan täze gämilere maýa goýumlaryny peselder.

UNCTAD halkara jemgyýetçiligini howanyň üýtgemeginden iň köp zyýan çeken we onuň sebäplerinden iň az zyýan çeken ýurtlaryň deňiz ulaglarynda howanyň üýtgemegini azaltmak boýunça tagallalardan ýaramaz täsirlenmezligini üpjün etmäge çagyrýar.

Birleşmeler we satyn alyşlar arkaly gorizontal integrasiýa konteýner gatnawlary pudagynda düýpli özgerişlere getirdi. Gämiçilik kompaniýalary terminal operasiýalaryna we beýleki logistika hyzmatlaryna maýa goýmak arkaly dik integrasiýany hem amala aşyrýarlar. 1996-njy ýyldan 2022-nji ýyla çenli konteýner gatnawlarynda öňdebaryjy 20 daşaýjynyň paýy 48% -den 91% -e çenli ýokarlandy. Hasabatda aýdylmagyna görä, soňky bäş ýylyň dowamynda dört esasy operator öz bazar paýyny artdyrdy we dünýäniň gämi gatnawlarynyň ýarysyndan gowragyny gözegçilikde saklady.

UNCTAD bäsdeşligi we port häkimiýetlerini bäsdeşligi goramak çäreleri arkaly pudagyň konsolidasiýasyny çözmek üçin bilelikde işlemäge çagyrýar. Hasabatda Birleşen Milletler Guramasynyň bäsdeşlik düzgünlerine we ýörelgelerine laýyklykda deňiz ulaglarynda serhetüsti bäsdeşlige garşy hereketlere garşy göreşmek üçin halkara hyzmatdaşlygyny has giňeltmek teklip edilýär.