Soňky döwürde Günorta-Gündogar Aziýada, mysal üçin Wýetnamda tassyklanan Covid-19 hadysalarynyň köpelmegi sebäpli önümçilik senagatynyň bir bölegi Hytaýa gaýdyp gelmegi mümkin. Käbir hadysalar söwdada we önümçiligiň gaýdyp gelmeginde öz beýanyny tapýar. Söwda ministrliginiň ýakynda geçiren gözlegi daşary söwda kompaniýalarynyň täze gol çekilen eksport sargytlarynyň takmynan 40% -iniň ýylsaýyn artandygyny görkezýär. Daşary ýurtlardan sargytlaryň gaýdyp gelmegi, hakykatdanam, kiçi we orta kärhanalar üçin öň görülmedik mümkinçilikleri döredýär we şol bir wagtyň özünde kynçylyklary hem döredýär.

Guangdong, Szýansu we Çžižýan welaýatlaryndaky dokma bazarynda we käbir daşary söwda kompaniýalarynda geçirilen soňky barlaglara görä, trikotaž, mata, egin-eşik we beýleki terminallar iýul aýyndan bäri sargytlary ýumşak kabul etdiler we olar esasan 80% -den gowrak ýa-da hatda doly önümçilik bilen işe başlap bildiler.

Köp kompaniýalar iýul we awgust aýlaryndan bäri Ýewropa, Amerika, Kanada we beýleki ösen ýurtlar ýaly ösen ýurtlarda alnan sargytlaryň esasan Roždestwo we Pasha baýramy bolandygyny habar berdiler (esasanam Günorta-Gündogar Aziýadan gaýtarylan sargytlar has aýdyň görünýär). Olar öňki ýyllardan 2-3 aý ir ýerleşdirildi. Pes hilli, girdeji pes, ýöne uzak möhletli sargyt we eltip bermek wagty, daşary söwda, dokma we egin-eşik kärhanalary çig mal satyn almak, synag geçirmek, öndürmek we eltip bermek üçin deňeşdirme boýunça ýeterlik wagta eýedirler. Emma ähli sargytlar rahat söwda edilip bilinmeýär.

Çig mallar gökde galýar, sargytlar "gyzgyn kartoşka" öwrülýär

Epidemiýanyň täsiri sebäpli köp sargytlar yza süýşürilmeli boldy. Geleşikleriň gowy geçmegi üçin, olar müşderileriň düşüner diýip umyt edip, olar bilen araçylyk etmeli boldular. Şeýle-de bolsa, olar henizem müşderileriň köp aladasyny edýärler we käbirleriniň müşderileriň sargytlaryny kabul etmekden, harytlary eltip bermeýändigi üçin ýatyrmakdan başga çäresi ýok...

“Altyn dokuz” we “Kümüş onluk” möwsümi golaýlap gelýär, kompaniýalar müşderilerden has köp sargytlaryň boljakdygyny pikir edýärdiler. Şol bir wagtyň özünde serginiň ýatyrylmagy ýa-da yza süýşürilmegi, beýleki ýurtlaryň hem epidemiýa sebäpli öz ýurtlaryna girişini bloklamagy bilen ýüzbe-ýüz boldular. Müşderileriň ýerleşýän ýurdunyň gümrük edaralary hem dürli import we eksport önümlerini berk gözegçilikde saklamaga başladylar. Import we eksport amallary örän kynlaşdy. Bu bolsa müşderileriň satyn alyşlarynyň keskin azalmagyna getirdi.

Käbir daşary ýurtly müşderileriň pikirlerine görä: epidemiýa sebäpli ähli ýurtlaryň önümçiligi agyr zarba urdy, önümleriniň köpüsi satylyp gutardy we ammardaky harytlar rekord derejede pes derejä ýetdi we satyn almaga gyssagly zerurlyk ýüze çykdy. Günorta-Gündogar Aziýa ýurtlarynyň häzirki ýagdaýyna kem baha berilmeli däl. Daşary ýurtlardan sargytlar gaýdyp gelmegini dowam etdirýär we käbir hytaý kompaniýalary "sargyt ýetmezçiliginden sargytlaryň ýarylmagyna" geçdiler. Emma sargytlaryň artmagy bilen dokma senagatynyň işgärleri begenmeýärler! Sargytlaryň artmagy sebäpli çig malyň bahasy hem asmana galýar.

Müşderi hem ahmak däl. Eger baha birden ýokarlansa, müşderiniň satyn alyşlary azaltmak ýa-da sargytlary ýatyrmak üçin uly mümkinçiligi bar. Ýaşamak üçin olar sargytlary asyl bahadan kabul etmeli bolýarlar. Beýleki tarapdan, çig mal üpjünçiligi artdy we müşderileriň isleginiň birden ýokarlanmagy sebäpli çig mal ýetmezçiligi hem ýüze çykdy, bu bolsa käbir üpjün edijileriň zawoda wagtynda şaýlary berip bilmezligine sebäp boldy. Bu bolsa käbir dokma çig mallarynyň wagtynda ýokdugyna we zawod öndürýän wagtynda wagtynda eltip berilmezligine gönüden-göni sebäp boldy.

Zawodlar we kompaniýalar ýük daşamak üçin önümçiligi güýçlendirip, ýük daşamagyň aňsat boljakdygyny pikir etdiler, ýöne ýük daşaýjynyň häzir konteýnerleri sargyt etmegiň örän kyndygyny aýtmagyna garaşmadylar. Ýük daşamak tertibiniň başyndan bäri bir aýdan soň hiç bir ýük daşamak üstünlikli bolmady. Ýük daşamak kyn, deňiz ýük daşamaklarynyň bahasy ýokary galdy we käbirleri birnäçe gezek iki esse ýokarlandy, sebäbi deňiz ýük daşamaklarynyň ýokary bolmagy hem togtady... Taýýar önümleri diňe ammarda garaşmak üçin goýup bolýar we serişdeleriň gaýtarylmagynyň wagty hem uzaldylýar.