Ählumumy ösüşiňdokma senagaty“Zincir” kompaniýasy adam başyna ýyllyk dokma önümleriniň sarp edilişini 7 kg-dan 13 kg-a çenli artdyrdy, umumy möçberi 100 million tonnadan gowrak boldy we galyndylaryň ýyllyk önümçiligi 40 million tonna ýetdi. 2020-nji ýylda meniň ýurdumyň esasy böleginde 4,3 million tonna dokma gaýtadan işleniler we himiki süýümleriň önümçiligi 60 million tonnadan geçer. Dokma önümleriniň eksportynyň sany ýokary bolsa-da, gaýtadan işlenmegiň derejesi pes. Dünýäde täzelenip we gaýtadan işlenilip bilinmedik galyndylaryň 2/3-den gowragy henizem bar.

Gaýtadan dikeldilýän dokma materiallary, adatça, gaýtadan işlenen hasaplanýar.dokma materiallarygaýtadan ulanylyp bilner we gaýtadan öndürilen önümleriň öndürijiligi esasan birmeňzeş we hatda has ýokary gymmatlyga eýedirýeke matalarDerrew gaýtadan işlemegiň ykdysady gymmaty bolmadyk, biologik taýdan parçalanýan "bir gezek ulanylýan" dokma önümleri üçin olar çöplüklere kompost edilip bilner. Senagat tehnologiýasy gaýtadan işlemegi iki görnüşe bölýär: täzelemek we peseltmek.

Dokma önümlerini gaýtadan işlemek usullary, esasan, mehaniki, fiziki we himiki usullary öz içine alýar. Mehaniki usul dokma önümlerini gaýtadan egirmek ýa-da dokma önümleriniň esasy maksadyny üýtgetmek üçin inçe zolaklara ýa-da süýümlere gaýtadan işlemekdir; fiziki usul, esasan, sintetiki süýümler, esasanam ereýän egirme arkaly emele gelen süýümler üçin niýetlenendir, olar ýokary temperaturada eredilip, dokmalaryň eremegine sebäp bolýar. Hapaçylyklary süzgüçden geçirenden soň, olar egirilip ýa-da başga önümlerde ulanylyp bilner. Käbir ýokary öndürijilikli süýüm kompozit materiallary epoksid smolasyny ýokary temperaturada aýryp, süýümiň ýagdaýyny dikeldip, kesmek we ezmek prosesleri arkaly dokma däl önümlerde ulanylyp bilner; himiki usullar, esasan, dürli dokma önümleri üçin niýetlenendir. Süýümleri aýyrmak aýratynlykda gaýtadan işlenip, gaýtadan işlenen materiallary arassalamak, hapaçylyklary we boýaglary has gowy aýyrmak, täzelemek we dikeltmek üçin has köp ulanylýar.

2020-nji ýylda meniň ýurdumda poliester süýüminiň önümçiligi 49,357,5 million tonna bolup, umumy önümçiligiň 72% -ni, pagta 8,6 million tonna bolup, 12% -ni, wiskoza 3,95 million tonna bolup, 5,8% -ni, neýlon 5,6% -ni düzýär. Galan süýümler bolsa 4% -den az möçbere ýetýär. Azyk üpjünçiligini üpjün etmek üçin pagta, keten we ýüň ýaly tebigy süýümleriň önümçiligi umuman pese gaçýar. Käbir tebigy süýümleri sintetiki süýümler bilen çalşyrmak tapgyrlaýyn strategiýadyr. Sintetiki süýüm çig malynyň çeşmesi bio esasly serişdeleri saýlap biler we gaýtadan işlenip bolýan gaýtadan dikeldilýän çeşmeleri gaýtadan dikeldilmeýän serişdelerden peýdalanyp, gaýtadan dikeldilmeýän serişdelere bolan aşa garaşlylygy tapgyrlaýyn aradan aýyrmaly. Bu diňe bir serişdeleri tygşytlamak, daşky gurşawy goramak we ekin meýdanlarynyň eýelenmegini azaltmak üçin amaly ähmiýete eýe bolmak bilen çäklenmän, eýsem aýlawly ykdysadyýeti gurmak we ösdürmek üçin hem uly ähmiýete eýedir.