Bangladeşde dokma fabrikleri we egirme zawodlary ýüplük öndürmekde kynçylyk çekýärkä,mata we geýim öndürijileriislegi kanagatlandyrmak üçin başga ýerlere göz aýlamaga mejbur bolýarlar.

Bangladeş bankynyň maglumatlary görkezýşi ýaly,tikinçilik senagatyýaňy tamamlanan maliýe ýylynyň iýul-aprel aýlarynda import edilen ýüplük 2,64 milliard dollara deň boldy, 2023-nji maliýe ýylynyň şol döwründe bolsa import 2,34 milliard dollar boldy.

Gaz üpjünçiligi krizisi hem ýagdaýyň esasy faktoryna öwrüldi. Adatça, tikin we dokma fabrikalarynyň doly kuwwatynda işlemegi üçin her inedördül dýuýma takmynan 8-10 funt (PSI) gaz basyşy gerek bolýar. Şeýle-de bolsa, Bangladeşiň Dokma Fabrikleri Assosiasiýasynyň (BTMA) maglumatlaryna görä, howa basyşy gündiz 1-2 PSI-e çenli düşýär, bu bolsa esasy senagat sebitlerinde önümçilike agyr täsir edýär we hatda gijä çenli dowam edýär.

Senagatyň işgärleri pes howa basyşynyň önümçiligi ysmazlaşdyrandygyny we zawodlaryň 70-80% -iniň kuwwatynyň takmynan 40% -inde işlemäge mejbur edendigini aýtdylar. Egirme fabrikalarynyň eýeleri wagtynda üpjün edip bilmejekdiginden howatyrlanýarlar. Olar egirme fabrikalary ýüplügi wagtynda üpjün edip bilmese, tikinçilik fabrikalarynyň eýeleriniň ýüplügi import etmäge mejbur bolup biljekdigini boýun aldylar. Telekeçiler şeýle hem önümçiligiň azalmagynyň çykdajylary artdyrandygyny we pul akymyny azaltandygyny, işçileriň aýlyklaryny we kömek pullaryny wagtynda tölemekde kynçylyk döredýändigini bellediler.

Egin-eşik eksportçylary hem ýüzbe-ýüz bolýan kynçylyklaryny boýun alýarlardokma fabrikleri we egirme fabrikleriOlar gaz we elektrik üpjünçiligindäki bökdençlikleriň RMG zawodynyň işine hem uly täsir edendigini belleýärler.

Naraýanganj etrabynda Gurban baýramyndan öň gazyň basyşy nol boldy, ýöne häzir 3-4 PSI-e çenli ýokarlandy. Şeýle-de bolsa, bu basyş ähli maşynlary işletmek üçin ýeterlik däl, bu bolsa olaryň eltip bermek wagtlaryna täsir edýär. Netijede, boýag zawodlarynyň köpüsi öz kuwwatlylygynyň diňe 50% -inde işleýär.

Merkezi bankyň 30-njy iýunda çap eden sirkulýaryna görä, ýerli eksporta gönükdirilen dokma zawodlary üçin nagt pul höweslendirmeleri 3% -den 1,5% -e çenli azaldyldy. Takmynan alty aý mundan ozal höweslendirme derejesi 4% boldy.

Senagatyň işgärleri, hökümet ýerli senagatlary has bäsdeşlige ukyply etmek üçin syýasatyny täzeden gözden geçirmese, taýýar tikin senagatynyň "importa garaşly eksport pudagyna" öwrülip biljekdigini duýdurýarlar.

“Trikotaj önümlerini öndürmek üçin ulanylýan 30/1 belgili ýüplügiň bahasy bir aý mundan ozal her kg üçin 3,70 dollardy, ýöne häzir 3,20-3,25 dollara düşdi. Şol bir wagtyň özünde, Hindistanyň egirme fabrikalary şol bir ýüplügi 2,90-2,95 dollardan arzanrak hödürleýärler, egin-eşik eksportçylary bolsa çykdajylaryň netijeliligi sebäpli ýüplügi import etmegi saýlaýarlar.”

Geçen aý BTMA Petrobangla-nyň başlygy Zanendra Nat Sarkere hat ýazyp, gaz krizisiniň zawod önümçiligine uly täsir edendigini, käbir agza zawodlarda üpjünçilik liniýasyndaky basyşyň nola golaý düşendigini nygtady. Bu bolsa enjamlaryň agyr zaýalanmagyna we işleriň togtadylmagyna sebäp boldy. Şeýle hem hatda 2023-nji ýylyň ýanwarynda gazyň kub metri üçin bahasynyň 16 tekden 31,5 tekä çenli ýokarlanandygy bellendi.