Epidemiýa döwründe global üpjünçilik zynjyryndaky krizis Hytaýyň dokma senagatyna köp sanly gaýtargy sargytlaryny getirdi.

Gümrük Baş müdirliginiň maglumatlaryna görä, 2021-nji ýylda milli dokma we egin-eşik eksportynyň möçberi 315,47 milliard ABŞ dollaryna deň bolar (bu möçbere matraslar, ýatylýan haltalar we beýleki düşek örtükleri girmeýär), bu bolsa geçen ýyl bilen deňeşdirilende 8,4% ösüş bolup, rekord derejede ýokarydyr.

Şolaryň arasynda Hytaýyň egin-eşik eksporty takmynan 33 milliard ABŞ dollaryna (takmynan 209,9 milliard ýuan) artyp, 170,26 milliard ABŞ dollaryna ýetdi, bu geçen ýyl bilen deňeşdirilende 24% ösüşdir we soňky onýyllygyň iň uly ösüşidir. Mundan öň, dokma senagaty arzan Günorta-Gündogar Aziýa we beýleki sebitlere geçmegi bilen, Hytaýyň egin-eşik eksporty ýylsaýyn azalýardy.

Emma hakykatda, Hytaý henizem dünýäde iň uly dokma öndüriji we eksport ediji bolup galýar. Epidemiýa döwründe Hytaý dünýäniň dokma we geýim senagaty zynjyrynyň merkezi hökmünde güýçli durnuklylygy we hemmetaraplaýyn artykmaçlyklary bilen tapawutlanýar we "Ding Haý Şen Zhen" rolyny oýnady.

Soňky on ýylyň dowamyndaky egin-eşik eksportynyň gymmaty baradaky maglumatlar 2021-nji ýylda ösüş depgininiň egrisiniň has aýdyň bolup, ters görkezijileriň berk ösüşini görkezýändigini görkezýär.

2021-nji ýylda daşary ýurt egin-eşik sargytlary 200 milliard ýuandan hem köp bolar. Milli Statistika býurosynyň maglumatlaryna görä, 2021-nji ýylyň ýanwaryndan noýabr aýyna çenli egin-eşik senagatynyň önümçiligi 21,3 milliard bölek bolar, bu bolsa geçen ýyl bilen deňeşdirilende 8,5% artmakdyr, bu bolsa daşary ýurt egin-eşik sargytlarynyň takmynan bir ýyl, ýagny 1,7 milliard bölek artandygyny aňladýar.

Bu ulgamyň artykmaçlyklary sebäpli, epidemiýa döwründe Hytaý täze täç pnewmoniýa epidemiýasyny ir we has gowy gözegçilikde saklady we senagat zynjyry esasen dikeldildi. Tersine, Günorta-Gündogar Aziýada we beýleki ýerlerde gaýtalanýan epidemiýalar önümçilik täsirini ýetirdi, bu bolsa Ýewropadaky, Amerikadaky, Ýaponiýadaky we Günorta-Gündogar Aziýadaky alyjylaryň gönüden-göni sargyt bermegine, ýa-da gytaklaýyn Hytaý kärhanalaryna geçirilmegine sebäp boldy, bu bolsa egin-eşik önümçilik kuwwatynyň gaýdyp gelmegine getirdi.

Eksport edýän ýurtlara gelende, 2021-nji ýylda Hytaýyň üç esasy eksport bazary bolan ABŞ-a, Ýewropa Bileleşigine we Ýaponiýa egin-eşik eksporty degişlilikde 36,7%, 21,9% we 6,3%, Günorta Koreýa we Awstraliýa eksporty bolsa degişlilikde 22,9% we 29,5% artar.

Hytaýyň dokma we tikinçilik senagaty köp ýyllyk ösüşden soň, aýdyň bäsdeşlik artykmaçlyklaryna eýe boldy. Ol diňe bir doly senagat zynjyryna, ýokary derejeli gaýtadan işleýän zawodlara eýe bolman, eýsem köp sanly ösen senagat klasterlerine hem eýe.

CCTV ozal Hindistanda, Pakistanda we beýleki ýurtlarda köp sanly dokma we tikinçilik kärhanalarynyň epidemiýanyň täsiri sebäpli kadaly eltip bermegi kepillendirip bilmeýändigini habar berdi. Yzygiderli üpjünçiligi üpjün etmek üçin ýewropaly we amerikan söwda edaralary önümçilik üçin köp sanly sargytlary Hytaýa geçirdiler.

Şeýle-de bolsa, Günorta-Gündogar Aziýada we beýleki ýurtlarda işleriň we önümçiligiň gaýtadan başlanmagy bilen, ozal Hytaýa gaýtarylan sargytlar Günorta-Gündogar Aziýa gaýdyp geçirilip başlandy. Maglumatlar 2021-nji ýylyň dekabrynda Wýetnamyň dünýä egin-eşik eksportynyň geçen ýyl bilen deňeşdirilende 50%, ABŞ-na bolsa eksportynyň bolsa 66,6% artandygyny görkezýär.

Bangladeşiň Egin-eşik Öndürijileri we Eksportçylary Assosiasiýasynyň (BGMEA) maglumatlaryna görä, 2021-nji ýylyň dekabr aýynda ýurduň eşik daşamalary geçen ýyl bilen deňeşdirilende takmynan 52% artyp, 3,8 milliard dollara ýetdi. Epidemiýa, iş taşlamalar we beýleki sebäpler sebäpli zawodlaryň ýapylmagyna garamazdan, Bangladeşiň 2021-nji ýylda umumy eşik eksporty 30% artar.